Alpejsczi rozdënk – na co òpasowac i jak sã ùchronic?

Pòzwã zjawiszcza wzãlë òd titlu òpòwiôdaniô szkòcczégò pisarza Roberta Barra, gdze białka docygô, że ji chłop chce jã zrzëcëc z ùrwë òb czas wanodżi w górë.

W Aùstrie wërok za nieùmëslné sprawienié smiercë ùczuł chłop, jaczi òstawił swòjã brutkã samą na górze Grossglockner, nôwëższim czëpie Aùstrie. Łoni w stëcznikù w gromadze pòszlë wspinac sã pò górach. Czej białka pòczëła sã zmarachòwónô i prosëła mùlkã, żebë wezwôł pòmòc, òn nie dôł ji niżódny deczi ani jinszi òbarnë przed zëmnã, le pòszedł dali sóm. Dopiérze pò półtora gòdzënë dôł służbóm do wiadë ò sytuacje. Czej ti nalezlë białkã, bëła ju zamiarzłô na smierc. Na rozprawie chłopa zeznôwała téż jegò dôwnô brutka, jakô gôdała, że jã òn téż czedës òstawił samą na górsczi wanodze. Sąd gò skôzôł na piãc miesący sôdzë w zawieszenim i dzewiãc tësący sztërësta eùro sztrôfë. Sprawa stała sã głosnô i rozbrzëmiała zôs w Internece. Materiałë tësąców białków òpòwiôdającëch ò szlachòwnëch doswiôdczeniach bëłë wrzucóné w séc pòdpisóné zéwiszczã „Alpejsczi rozdënk”. Zjawiszcze pòrzucaniô słabszich fizyczno białków, jaczé rozczarziwałë swòjich partnérów nimòżebnoscą docygnieniô célu alepejczi wëprawë, bëło téż òpisóné w amerikańsczi gazéce dlô alpinistów „Climbing”. Aùtórka artiklu Maya Silver dała białkóm doradë, żebë nigdë nie wierzëc chłopù na słowò co do dłużawë i drãgòscë trasë, a òsoblëwie czej òn sóm ni mô doswiôdczeniô w taczich rézach. Pòdczorchnãła, że je mùsz sã przërëchtowac na spùszczenié sã na samą sebie téż w sytuacje, jakbë chłopù sã nieszczestlëwie stało co lëchégò. Dała doradã, że jak chłop nie szónëje zdaniô swòji brutczi, to òna nigdë bë ni miała jic z nim w górë. Analizérëjącë przëtrôfczi alpejsczich rozdënków jinszi znajarze wskazéwają, że nôczãscy winny są chłopi ze zgrôwą do przemòdżi, jaczich kùsëc mòże mòżebnosc òstawieniô białczi w niebezpiecznym môlu bez pòmòcë. Psychòlogòwie dozdrzelë téż, że chòcbë białczi chłop nie òstawił sami w górach, to górsczé strzodowiszcze mòże bëc dlô niegò bòdã, żebë pózdni skùńczëc związk.

H.S.Sz.