Co? Dze? Czedë? [17.05]

Przed nama wiôldżé kùlturalné wëdarzenié – Eùropejskô Noc Mùzeów, jakô kòżdégò rokù przëcygô tësące lëdzy. W Pòlsce pierszô takô rozegracjô mia plac w 2003 rokù we Warszawie i òd tegò czasu sta sã rokrocznym wëdarzenim, jaczé chùtkò sã rozwijô i je żdón­ô bez lubòtników kùńsztu i kùlturë. Jistno je na Pòmòrzim, gdze tradicyjno kaszëbsczé mùzea przërëchtowałë czekawé kùlturalné bédënczi na sobòtã 17 maja.

Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie przërëchtowało bédënk, co nawlékô do latoségò Pòmòrsczégò Rokù Rzemiãstwa. Titel ny osoblëwi a apartny edicje wëdarzeniô brzëmi „Śladami dawnych rzemiosł i (nie)zapomnianych sztuk”, a ji célã je w nym dniu na nowò òżëwic dżinącé warczi a lëdowé kùńsztë.

W programie nalézeta pòkôzczi szewiectwa, repasacje stréflów, rëbacczégò rzemiãstwa, twòrzenié pajków ze słomë, warkòwnie wësziwkù a préklowaniô, zéńdzenia z rzemiãsnikama, jôrmark rãkòdzeła, wëstãpë kaszëbsczich karnów, terenową familiową jigrã, stojiszcze Kòła Wiesczich Gòspòdëniów, a téż leżnosc zòczeniô wszëtczich czasowëch a stójnëch wëstôwków. Wejrowsczé mùzeùm rôczi òd szósti do jednôsti pò pôłnim, a wstãp je darmôk.

W Zôpadnokaszëbsczim Mùzeùm w Bëtowie dowiémë sã tegò dnia ò pòmòrsczich czarzbónkach, dzãka prelekcje dra Łukasza Zołtkowsczégò pòd titlã „Wiedźma, jędza, latawica – prawdy i mity o czarownicach”, a dlô dzecy kùstosz mùzeùm Gabriela Prądzyńskô przërëchtowa warkòwnie céchùnkù pt. „Narysuj ducha zamku”. Tegò dnia mòże téż zwiedzëc za darmôka mùzealné ekspòzycje, w tim nowi wëstôwk pt. „Etnikolor – bëtowskô etnicznô mòzajka”. Wëstawa przedstôwiô mieszkańców Bëtowa, nié blós tëch miescowëch, le téż tëch przëbëłëch z rozmajitëch ùstrónków swiata. Na wëstôwkù òbôczita 15 nôrodnosców – lëdzy, jaczi mieszkają razã z nama. Projecht pòzwôlô nama wzajemno zrozmiec jinszégò a wprowadzëc dialog midzë kùlturama. 

W bédënkù Kaszëbsczégò Mùzeùm w Kartuzach je téż w czim wëbierac. W programie nalézëta:

- òtemkniãcé wëstawë „Muzyczna podróż przez świat. Sztuka i instrumenty etniczne”;

- reczital Joanë Gòstkòwsczi – etnolożczi, spiéwaczczi Akademie Głosów Tradicje, liderczi a załóżczczi karna Drëszë;

- wëstôwk tikający sã wëkùstrzeniô, òbleczeniô a ùzbrojeniô wòjarzów z 1945 rokù w wëkònanim Samòstójny Òdtwòrzeniowi Grëpë „Pomorze”;

- pòkôzk módë z 40. latów XX wiekù w wëkonanim rekònstrukcyjny historiczny grëpë „Retrospekcja”;

- historiczné stojiszcza stilizowóné na 40. lata XX wiekù – m.jin. szewiec, prôczka, gazétnik;

- prezentacjô wòjskòwégò sprzãtu z Mùzeùm Wòjskòwi Techniczi „Gryf” z Dąbrówczi;
- pòczestënk Kòła Wiesczich Gòspòdëniów „Mezowsczé Karno”;

- laserowi rëmny pòkôzk z linearnym mappingã.
 

Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë zabierze naju w czasë Lëdowi Pòlsczi, dzãka wëdarzeniu „Szpitalik na Kartki”. Spòdlim programù je wëstôwk „Nie taki PRL straszny” aùtorstwa artistë Mikòłaja Hewelta, jaczi prowadzy naju do wspòminków z absurdalnëch czasów PRL. Na sentimentalnô wanoga pòkôzónô je z pòzdrzatkù młodégò ùtwórcë (2002 r.) i òdkriwô przed nama nowé farwné schówczi historie. Òkróm tegò dlô dzecy i familiów bãdą m.jin. artisticzné warkòwnie z wësziwkù a filcowaniô, a nawetka szkólnëch szlaczków. Wstãp je darmôk, le blós na zéwiszcze: „Jakość pracy – jakość życia!”.

Pòspólné wëdarzenié òrganizëje Mùzeùm Kòscersczi Zemie, Mùzeùm Akòrdionu a Mùzeùm Banowiznë. Gòscy mdze wòzył historiczny kùltowi aùtobùs SAN H100A z 60. latów, jaczi je dzélã kòlekcje Mùzeùm Wòjskòwi Techniczi „Gryf”. We wszëtczich mùzeach òbezdrzëta wëstôwczi razã z prowadnikã, môta leżnosc wzyc ùdzél w rozmajitëch warkòwniach a nocnëch pòjôzdkach baną „Lilipùcą” a miniaturowim parowòzã „Atlantic”. Nôwôżniészim pùnktã programu mdze òtemkniãcé wëstawë „Historia biletu kolejowego”.

Nocné zwiédzanié Mùzeùm – Kaszëbsczégò Etnograficznégò Parkù miona Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach òbczas Nocë Mùzeów je wiedno wiôldżim przeżëcym. Latos òbôczimë w nym dniu dwa bùtnowé szpetôkle  „Q.A.N.1.A” teatru Zymk a artisticzny performance „Oto czepiec! Chapeau Bas”. Mdze leżnosc pòznaniô codniowégò żëcô mieszkańców wsë òbczas jich robòtë a wieczerzë – zazdrzëta do młina, òlejarnie, kioskù „Ruch”, a téż pòznôta gbùra, kòwala a lasnégò robòtnika. Je wiedzec, że òkróm tegò mdze mòżebnosc zwiédzaniô wëstawów „Zorze” (tikô sã dzejaniô mùzeùm) a „Mùzeùm do zabawy” (namieniony dzecóm). Wstãp na wëdarzenié za symbòliczną złotówkã.